Bugun...
İŞSİZLİK SİGORTASI- İŞSİZLİK PARASI KOŞULLARI-İŞSİZLİK MAAŞI(İŞSİZLİK ÖDENEĞİ) NASIL ALINIR?


Av. Erdoğan Kaya
 
 

TÜİK(Türkiye İstatistik Kurumu), 2016 yılı Aralık ayı “İşgücü İstatistikleri”ni açıkladı.

Buna göre; Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı 2016 yılı Aralık

ayında 3 milyon 872 bin kişi oldu. İşsizlik oranı %12,7 seviyesinde gerçekleşti 1 . Biz de bu

yazımızda işsizlik sigortası ve bu sigorta kolu kapsamında ödenen işsizlik ödeneğine(işsizlik

maaşı) ilişkin açıklamalar getireceğiz.

Ülkemizde işsizlik sigortası ilk kez 25.08.1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunla 2 kurulmuştur.

Söz konusu düzenlemenin yürürlük tarihi ise 01.06.2000 yılı olmuştur. 

KİMLER İŞSİZLİK SİGORTASI KAPSAMINDADIR?

İşsizlik sigortası kapsamında yer alanları genel olarak hizmet akdine dayalı

çalışanlar(5510 sayılı Yasa 3 kapsamındaki 4/1-a sigortalıları olarak da nitelendirebiliriz.)

olarak belirtebiliriz 4 .

İŞSİZLİK MAAŞINDAN YARARLANABİLMEK İÇİN KAÇ GÜN SİGORTALI

OLMAK GEREKİR?

Sigortalının iş sözleşmesinin sona ermesinden önceki üç yıl içinde en az altı yüz gün

sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödenmiş ve işten ayrılmadan önceki son

yüz yirmi gün içinde prim ödeyerek kesintisiz çalışılmış olması gerekir.

HANGİ HALLERDE 120 GÜNLÜK SÜREDE KESİNTİ OLMUŞ SAYILMAZ?

Belirtmiş olduğumuz üzere işsizlik maaşından yararlanabilmek için son 120 günlük

çalışmanın kesintisiz geçmiş olması gerekir. Ancak şu durumlarda; hizmet akdi devam

etmekle birlikte hastalık, ücretsiz izin, disiplin cezası, gözaltına alınma, hükümlülükle

sonuçlanmayan tutukluluk hali, kısmi istihdam, grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar,

ekonomik kriz, doğal afetler nedeniyle çalışılmayan dolayısıyla prim ödenmeyen süreler

işsizlik sigortasından faydalanmak için aranan 120 günlük süresinin hesabında kesinti olarak

sayılmaz.

Burada şu hususu belirtmek gerekir ki 120 gün kesintisiz çalışma koşulu işsizlik

sigortasından yararlanmayı oldukça kısıtlamaktadır. Belirli gün işsizlik sigortası primi ödeyen

işçinin bir de belirli süre kesintisiz çalışması şartı kanaatimizce yersizdir. Birçok işçi bu

koşulu yerine getiremediği için işsizlik maaşından yararlanamamaktadır. İşsizlik sigortası

1 http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=24625.

2 25.08.1999 tarih ve 4447 sayılı“Sosyal Sigortalar Kanunu, Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, Türkiye

Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu, Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar

Kurumu Kanunu, Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu ile İş Kanununun Bir

Maddesinin Değiştirilmesi ve Bu Kanunlara Ek ve Geçici Maddeler Eklenmesi, İşsizlik Sigortası Kurulması,

Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanunun İki Maddesinin

Yürürlükten Kaldırılması ile Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Eki Cetvellerde

Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”.

3 5510 sayılı “Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu”.

4 Kapsamdaki kişilere ilişkin daha detaylı açıklama için “İşsizlik maaşı (İşsizlik ödeneği)-İşsizlik Sigortası (1)”

başlıklı yazımıza bakılabilir.

fonunda biriken tutarlar da düşünüldüğünde 5 çalışanların işsizlik maaşından yararlanmasını

oldukça kısıtlayan bu şartın kaldırılması yerinde olacaktır.

İŞ SÖZLEŞMESİNİN HANGİ NEDENLERLE SONA ERMESİ HALİNDE

İŞSİZLİK MAAŞI ALINABİLİR?

Çalışanın, işsizlik maaşından yararlanabilmesi için aynı zamanda iş sözleşmesinin belirli

nedenlerle sona ermesi gerekir. Şimdi bu sebeplerini kısaca sayarsak;

a) İş sözleşmesinin işveren tarafından süreli fesih yoluyla sona erdirilmesi,

b) İş sözleşmesinin işçi tarafından haklı nedenle sona erdirilmesi,

c) İş sözleşmesinin işveren tarafından haklı nedenle sona erdirilmesi, 6

d) Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi,

e)      İşyerinin devri, kapatılması veya niteliğinin değişmesi nedeniyle işsiz

kalınması,

e) İşyerinin özelleştirilmesi nedeniyle işsiz kalmak,

Nedenleriyle sona ermesi halinde işçinin işsizlik sigortası kapsamında işsizlik maaşından

faydalanması söz konusu olabilir 7 .

İŞSİZLİK MAAŞINA HAK KAZANABİLMEK İÇİN BAŞVURU ŞARTI VAR

MIDIR?

Sigortalı işsizin, işsizlik sigortasından sağlanan işsizlik maaşı(işsizlik ödeneği) ve

hizmetlerden yararlanabilmesi için işten ayrılma bildirgesi ile birlikte hizmet akdinin

feshedildiği tarihi izleyen günden itibaren otuz gün içinde Türkiye İş Kurumuna(İŞKUR)

doğrudan veya elektronik ortamda başvurması gerekir.

Burada şahsen başvuru şartı maddede açıkça belirtildiği için vekil vasıtası ile yapılan

başvurular kabul edilmemektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu`nun konuya ilişkin olarak

vermiş olduğu kararda, avukat aracılığı ile yapılan işsizlik ödeneği başvurusunun Kanunda

açıkça başvurunun şahsen yapılması belirtildiği gerekçesiyle geçersiz bir başvuru sayılması

gerektiğine hükmedilmiştir 8 . Kanımızca söz konusu karar, Kanunun lafzına fazla bağlı

kalınarak verilmesi sebebiyle sosyal güvenlik hakkını kısıtlar niteliğe bürünmüştür.

Mücbir sebepler dışında, başvuruda gecikilen süre işsizlik ödeneği almaya hak kazanılan

toplam süreden düşülür 9 .

5 2017 yılı Şubat ayında işsizlik sigortasında biriken tutar yaklaşık 105,4 milyar TL`ye

ulaşmıştır(http://www.cnnturk.com/ekonomi/turkiye/issizlik-fonu- buyumeye-devam- ediyor)

6 İş sözleşmesi ister belirli süreli ister belirsiz süreli olsun, işverenin, sözleşmeyi işçinin ahlak ve dürüstlük

kurallarına aykırılık halleri dışında(İş Kanunu md. 25/I,III, Deniz İş Kanunu md. 14/III ve Basın Mesleğinde

Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun 12/I`e göre)  bir sebeple sona

erdirmesi hallerinde diğer aranan şartların da varlığı kaydıyla işçi işsizlik sigortasından sağlanan haklardan

yararlanabilir(md. 51).

7 Fesih sebeplerine ilişkin detaylı bilgi için “İşsizlik maaşı (İşsizlik ödeneği)-İşsizlik Sigortası (1)” başlıklı

yazımıza bakılabilir.

8 2006/10-243 E. , 2006/271 K. ve 06.05.2006 tarihli kararı.

İŞ SÖZLEŞMESİNİN ASKIDA OLMASI DURUMUNDA İŞSİZLİK MAAŞI

ALINIR MI?

İşsizlik ödeneğine hak kazanabilmek için hizmet akdinin başvuru sırasında grev, lokavt

veya kanundan doğan ödevler nedeniyle askıya alınmamış olması gerekmektedir 10 .

YAŞLILIK SİGORTASINDAN AYLIK(EMEKLİ AYLIĞI) ALINMASI

DURUMUNDA İŞSİZLİK MAAŞI ALINABİLİR Mİ?

4447 s. Kanun`un 52/1-b maddesinde “herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık

aylığı aldığı tespit edilen” kişilerin işsizlik ödeneklerinin kesileceği belirtilmiştir. Dolayısıyla

yaşlılık aylığı olan kişiler işsizlik sigortasından sağlanan yardımlardan faydalanamayacaktır.

Buradan şu sonuca da ulaşılabilir. Yaşlılık aylığı dışında alınan aylık(ölüm aylığı vb.) ve

gelirler(sürekli iş göremezlik geliri vb.) işsizlik ödeneği alınmasına engel oluşturmaz.

İŞSİZLİK SİGORTASINDAN SAĞLANAN YARDIMLAR NELERDİR?

İşsizlik sigortasından sağlanan yardımları üç başlık altında toplamak mümkündür; a)

İşsizlik Maaşı(İşsizlik Ödeneği), b) Genel Sağlık Sigortasından Yararlanma, c) Yeni Bir İş

Bulma, Meslek Geliştirme, Edindirme ve Yetiştirme Eğitimi verilmesidir.

İŞSİZLİK MAAŞININ TUTARI NEDİR?

İşsizlik ödeneğinin tutarı asgari ücretin % 40`ı ve % 80`i arasındadır. Bu aralıktan aşağı

ya da yukarı olamaz. 2017 yılında işsizlik ödeneği tutarı da 705.41 TL TL ile 1.411,21 TL

arasında olacaktır.

İŞSİZLİK ÖDENEĞİNİN ÖDENME SÜRESİ NEDİR?

Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün prim ödeyerek sürekli çalışmış

olanlardan, son üç yıl içinde;

a) 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere

180 gün,

b) 900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere

240 gün,

c) 1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere

300 gün, süre ile işsizlik ödeneği verilir 11



Bu yazı 663 defa okunmuştur.

YORUMLAR

Henüz Yorum Eklenmemiştir.Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.

YORUM YAZ



FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

HABER ARA
SON YORUMLANANLAR HABERLER
ÇOK OKUNAN HABERLER
GÜNDEMDEN BAŞLIKLAR
YUKARI