Mimar Sinan’ın bir eseri olan Şehzadebaşı Camii’nin 1990’lı yıllarda devam eden restorasyonunu yapan firma yetkililerden bir inşaat mühendisi, caminin restorasyonu sırasında yaşadıkları bir olayı şöyle anlatmıştır:Cami bahçesini çevreleyen havale duvarında bulunan kapıların üzerindeki kemerleri oluşturan taşlarda yer yer çürümeler vardı.Restorasyon proğramında bu kemerlerin de yenilenmesi yer alıyordu.Biz inşaat fakültesinde teorik olarak kemerlerin nasıl inşa edildiğini öğrenmiştik fakat taş kemer ile ilgili pratiğimiz yoktu. Kemerleri nasıl restore edeceğimiz konusunda ustalarla toplantı yaptık.Sonuç olarak kemeri alttan yalayan bir tahta kalıp çakacaktık.Daha sonra kemeri yavaş yavaş söküp, yapım teknikleri ile ilgili notlar alacaktık ve yeniden yaparken bu notlardan faydalanacaktık.Kalıbı sökmeye kemerin kilit taşından başladık.Taşı yerinden çıkardığımızda, hayretle iki taşın birleşme noktasında olan silindirik bir boşluğa yerleştirilmiş bir cam şişeye rasladık. Şişenin içinde dürülmüş bir beyaz kağıt vardı.Şişeyi açıp kağıda baktık.Osmanlıca bir şeyler yazıyordu, hemen bir uzman bulup okuttuk.Bu bir mektuptu ve Mimar Sinan tarafından yazılmıştı.Şunları söylüyordu.” Bu kemeri oluşturan taşların ömrü yaklaşık 400 senedir.Bu müddeet zarfında taşlar çürümüş olacağından, bu kemeri yenilemek isteyeceksiniz.Büyük bir ihtimalle yapı teknikleri de değiştiğinden, bu kemeri nasıl yeniden inşa edeceğinizi bilemeyeceksiniz. İşte bu mektubu, ben size , bu kemeri yeniden nasıl inşa edeceğinizi anlatmak için yazıyorum. Koca Sinan mektubuna böyle başladıktan sonra, o kemeri inşa ettikleri taşları Anadolu’nun nerelerinden getirtiklerini söyleyerek izahlarına devam ediyor ve ayrıntılı bir biçimde kemerin inşasını anlatıyordu. Bu mektup bir insanın, yaptığı işin kalıcı olması için gösterebileceği çabanın insanüstü bir örneğidir.Bu mektubun ihtişamı; modern çağın insanlarının bile zorlanacağı taşın ömrünü bilmesi, yapı tekniğinin değişeceğini bilmesi,400 sene dayanacak kağıt ve mürekkep kullanması gibi yüksek bilgi seviyesinden gelmektedir. Şüphesiz bu yüksek bilgiler de o koca mimarın erişilmez özelliklerindendir.Ancak erişilmesi gerçekten zor olan; bu bilgilerden çok daha muhteşem olan,400 sene sonraya çözüm üreten sorumluluk duygusudur.
Saygılarımla.
İsmail Gürol Uğurlu
YORUMLAR